Home » Risico's » Detransitie

Detransitie

Detransitie is het stoppen, terugdraaien of herorienteren van een eerder begonnen medische of sociale transitie. Tot voor kort werd dit als zeldzaam afgedaan, maar recenter onderzoek laat zien dat de groep aanzienlijk is en groeit, mede door de toegenomen instroom van jongeren in de afgelopen tien jaar.

Cijfers

Schattingen lopen sterk uiteen. Oudere Nederlandse follow-up's (Wiepjes et al., 2018) noemden <1% spijt; recente cohorten met jongere starters tonen aanzienlijk hogere getallen. Littman (2021) vond in een online cohort van 100 detransitioners een gemiddelde tijd tot stoppen van vier jaar. Vandenbussche (2022) beschreef dat detransitioners zich vaak niet gehoord voelen in de zorg. De Britse Cass Review (2024) concludeerde dat data over uitkomsten op lange termijn ontbreken doordat klinieken patiënten na ontslag niet systematisch volgen.

Belangrijke kanttekening: stoppen wordt vaak niet aan de behandelend kliniek gemeld. Onderzoek dat alleen op kliniekdata leunt onderschat de groep dus stelselmatig.

Redenen voor detransitie

Veelgenoemde redenen in onderzoek (Littman 2021; Vandenbussche 2022; MacKinnon 2022):

Onderkennen dat onderliggende klachten (trauma, autisme, eetstoornis, internalised homofobie, dissociatie) niet door medische transitie verbeterd zijn.
Gezondheidsproblemen door langdurig hormoongebruik (zie /risico/oestrogeen-trombose/, /risico/testosteron-hart/).
Verlies van seksuele functie of fertiliteit anders dan verwacht.
Sociale of religieuze redenen.
Het besef dat de oorspronkelijke beslissing onvoldoende afgewogen was, vaak na sociale media-invloed of een korte intake.

Wat verandert er lichamelijk?

Bij stoppen met oestrogeen of testosteron keert een deel van de effecten terug, maar veel veranderingen zijn onomkeerbaar. Borstgroei bij mannen die oestrogeen gebruikten blijft; verlaagde stem en gezichtsbeharing bij vrouwen die testosteron gebruikten blijven; littekens van mastectomie, vaginoplastiek of phalloplastiek zijn permanent. Fertiliteit kan deels herstellen maar is niet gegarandeerd. Een terugkeer naar de oude lichaamsbeleving is vrijwel nooit volledig.

Zorg na detransitie

Reguliere zorg voor detransitioners is in Nederland nauwelijks gestructureerd. Eerste stappen: huisarts, endocrinoloog voor afbouw en monitoring, en psycholoog die niet ideologisch werkt. Lotgenotenorganisaties (Detrans Voice, Post-Trans) bieden ervaringsdeskundige steun.

Bronnen

Littman, L. (2021). Individuals Treated for Gender Dysphoria with Medical and/or Surgical Transition Who Subsequently Detransitioned. Archives of Sexual Behavior. — link.springer.com
Vandenbussche, E. (2022). Detransition-Related Needs and Support. Journal of Homosexuality. — tandfonline.com
Cass Review final report (2024) — cass.independent-review.uk
MacKinnon, K. R. et al. (2022). Health Care Experiences of Detransitioners. JAMA Network Open.