— Hoofdstuk I —

De Gids

Het Nederlandse traject van eerste twijfel tot nazorg, in twintig hoofdstukken.

Wie in Nederland met genderdysforie aan de slag wil, krijgt te maken met een traject dat in de praktijk uit ruwweg vier fasen bestaat: oriëntatie en huisarts, verwijzing en intake bij een genderpoli, diagnose en eventuele medische start, en — voor wie chirurgie ondergaat — een langdurige operatieve en post-operatieve fase. Daarna komt de nazorg, die levenslang is.

Deze gids loopt elk van die fasen langs zonder de stappen te idealiseren. Wachttijden bij de genderpoli's zijn jaren lang. De diagnose is in de Kwaliteitsstandaard Transgenderzorg (2023) geen automatisme. Hormonen werken, maar deels onomkeerbaar. Chirurgie levert resultaat, maar ook complicaties. Elk hoofdstuk benoemt wat de protocollen voorschrijven en waar de praktijk daarvan afwijkt.

Bij de medische hoofdstukken (VIII tot en met XV) staan steeds verwijzingen naar de bijbehorende risico-pagina's. Wie alleen één onderdeel wil opzoeken — bijvoorbeeld de intake of de juridische wijziging — kan via onderstaande inhoudsopgave direct doorklikken.

Inhoud

Oriëntatie en verwijzing

I

Introductie

Hoe deze gids is opgebouwd en voor wie hij bedoeld is.

II

Dysforie uitgelegd

Wat genderdysforie is volgens DSM-5 en wat het niet is.

III

Eerste stappen

Wat je zelf kunt doen voor je naar een arts gaat.

IV

Naar de huisarts

Het gesprek, de verwijsbrief en bekende valkuilen.

V

Verwijzing

Genderpoli of vrijgevestigd — verschillen en wachttijden.

Diagnose en intake

VI

Intake bij de kliniek

Gesprek, vragenlijsten, rol van ouders en netwerk.

VII

Diagnose-procedure

DSM-5-criteria, second opinion en bezwaar.

Medische behandelingen

VIII

Puberteitsblokkers

Wat ze doen en niet doen — en wat we niet weten.

IX

Hormonen MtV

Oestrogeen en antiandrogenen — feminiserend traject.

X

Hormonen VtM

Testosteron — masculiniserend traject.

XI

Mastectomie

Borstamputatie bij VtM — techniek en resultaat.

XII

Vaginoplastiek

Penisinversie en alternatieve technieken.

XIII

Phalloplastiek

Penisconstructie bij VtM — meeste complicaties.

XIV

FFS — gezicht

Facial Feminisation Surgery — botwerk en weke delen.

XV

Stemtraining

Logopedie bij MtV en chirurgische opties.

Na de transitie

XVI

Nazorg

Levenslange controles — bloed, botten, weefsel.

XVII

Juridisch

Transgenderwet en rechten in Nederland.

XVIII

Naam en geslacht

Juridisch wijzigen — procedure en kosten.

XIX

Werk en onderwijs

Coming-out op de werkvloer en in de klas.

XX

Relatie en familie

Partners, ouders, kinderen — gesprek en breuk.

Lees verder over de klinieken

Naar klinieken