Spijt na transitie

Het gangbare cijfer "minder dan 1% spijt" komt uit kleine oudere studies bij streng geselecteerde, volwassen patiënten. Bij de huidige, veel grotere en jongere populatie ligt het beeld anders — zie de actuele percentages-overzicht 2025 — en gemiddelde follow-up is te kort om definitieve uitspraken te doen.

Spijt komt vaak laat
Detransitie of spijt komt vaak pas jaren na de start (Littman 2021: gemiddeld bijna vier jaar). Veel transities zijn nog te recent om dit te meten.

Wat de oude cijfers zeggen

  • Wiepjes 2018 (Amsterdam, 6.793 patiënten): spijt na gonadectomie bij 0,6% van de transvrouwen en 0,3% van de transmannen, gebaseerd op spijt die in de kliniek werd geuit.
  • Pfäfflin 1993 en Lawrence 2003 rapporteren vergelijkbare lage percentages bij oudere, strenger gescreende cohorten.

Wat de nieuwere data laten zien

  • Littman 2021 (online survey, n=100 detransitioners): 55% voelde zich onvoldoende geëvalueerd vóór behandeling.
  • Hall 2021 (UK clinic): 6,9% van patiënten uitte spijt of stopte behandeling.
  • Roberts 2022 (Amerikaans militair zorgsysteem): bijna een op de drie stopte binnen vier jaar met hormonen.
  • York-detransitie-onderzoek (2025): systematisch overzicht laat fors hogere discontinuering zien dan klassieke cijfers.

Risicofactoren voor spijt

  • Co-morbide psychische problematiek niet behandeld vóór transitie (autisme, trauma, depressie, eetstoornis).
  • Korte tijd tussen self-identificatie en medische start.
  • Sociale invloed van peer-groepen, internet, late-onset dysforie.
  • Druk om snel verder te kunnen ('affirmative care' zonder dieper psychiatrisch onderzoek) — vaak gevoed door de suïcide-mythe.

Onderzoeksbeperkingen

Cohorten verliezen vaak meer dan een derde aan follow-up. Spijt wordt ondergerapporteerd: wie spijt heeft mijdt vaak de oorspronkelijke kliniek. Cass Review (2024) noemt dit hiaat expliciet.

Wat de nieuwere cohorten anders maakt

De oudere cohorten (Wiepjes 2018, Pfäfflin 1993) bestonden uit volwassenen met laat-ontstane dysforie na lang diagnostisch traject. Sinds 2010 is het patiëntenprofiel dramatisch veranderd: meer jongvolwassen vrouwen, meer adolescente meisjes, kortere wachttijden, meer affirmatieve trajecten, meer comorbiditeit (autisme, eetstoornis, trauma — Littman 2018, Biggs 2022). De Cass Review (2024) wijst erop dat de huidige populatie anders is dan die van de oude cohorten. Hall (2021) vond 6,9 procent; Roberts (2022) zag een op de drie stoppen met hormonen binnen vier jaar. Klinieken die nog steeds Wiepjes 2018 als spijtcijfer presenteren aan adolescente patiënten, geven misleidende informatie.

Wat informed consent hier vereist

Informed consent voor onomkeerbare medische interventies vraagt dat de patiënt vooraf weet: spijt komt vaak laat, is geassocieerd met onbehandelde comorbiditeit en korte diagnostische trajecten, en voor adolescenten en jongvolwassenen ontbreken betrouwbare cijfers. Een kliniek die spijt presenteert als zeldzaamheid zonder context, voldoet niet aan deze norm. De Cass Review pleit voor langetermijn-registratie van uitkomsten — wat in Nederland gebrekkig is. Vraag schriftelijk: welke leeftijds-specifieke spijt- en detransitie-cijfers heeft deze kliniek over de afgelopen tien jaar?

Veelgestelde vragen

Dat is waarschijnlijk, maar betrouwbare cijfers voor jonge starters ontbreken. Oudere starters hebben in Wiepjes 2018 lage cijfers, maar follow-up was beperkt.

Littman (2021): gemiddeld bijna vier jaar na de start. Veel huidige patiënten zijn nog niet in dat tijdsbestek.

Langer diagnostisch traject, behandeling van comorbiditeit voor medische start, stabiele dysforie over meerdere jaren, en realistische verwachtingen over uitkomsten van hormonen en chirurgie.

Lees verder