Phalloplastiek: hoogste complicatieprofiel

Bij phalloplastiek wordt een neofallus gebouwd uit een huidlap van onderarm (RFFF), dij (ALT) of rug (latissimus). Het is een meerstapsoperatie met de hoogste complicatie- en heroperatiefrequentie in het transitiepalet.

Meerdere ingrepen, meerdere complicaties
De volledige procedure (fallus + urethra + scrotum + implants) vraagt meerdere operaties en strekt zich over jaren uit.

Bekende cijfers

  • Urethrale strictuur: vaak (Morrison 2016, review).
  • Urethrale fistel: vaak.
  • Gedeeltelijk of volledig flapverlies.
  • Penisprothese-complicaties (infectie, erosie, malpositie).
  • Donorgebied: groot litteken op onderarm of dij, soms gevoels- of krachtsverlies.

Urineweg-problemen

De nieuwe urethra is een gevoelig deel: stricturen veroorzaken plasstraalafsluiting, fistels lekken urine via huid of scrotum. Beide vragen aanvullende chirurgie, soms herhaaldelijk. Een deel van patiënten plast uiteindelijk niet staand zoals beoogd was.

Erectiele functie

Een neofallus heeft geen eigen erectiel weefsel. Voor stevigheid is een implantaat nodig (hydraulisch of malleabel). Deze implantaten moeten na verloop van tijd vaak worden gereviseerd. Het slagen van de penisprothese hangt sterk af van bloedvoorziening van de flap.

Sensatie

Anastomose van zenuwen geeft beperkt tot redelijke tastsensatie; erogene sensatie van de neofallus zelf is beperkt. Erogene gevoel blijft meestal afhankelijk van de gespaarde clitorisstomp aan de basis.

Wat dit betekent

Phalloplastiek vraagt een geïnformeerde keuze met realistisch beeld van meerdere operaties, kans op blijvende plasproblemen, donorlittekens en levenslange follow-up.

Wat informed consent hier vereist

Geen andere gender-affirmatieve ingreep heeft zo'n hoge complicatie- en revisie-frequentie als phalloplastiek. Preoperatief hoort expliciet besproken te worden: de kans op urethrale strictuur en fistel, flapfalen, prothese-revisie, meerdere correctieoperaties over een traject van jaren, donorlittekens en eventuele functiebeperking. Informed consent is hier meer dan een handtekening. Vraag schriftelijk om de eigen series van de chirurg en om contactmogelijkheden met patiënten in jaar 1, jaar 3 en jaar 5 van hun traject.

Kritiek op snelle indicatie en alternatieven

Ook bij jonge vrouwen met autisme of trauma wordt phalloplastiek aangeboden, terwijl alternatieven niet altijd serieus worden gewogen. Metoidioplastiek heeft lagere complicatiecijfers met behoud van erotische sensatie. "Geen onder-chirurgie" is ook een uitkomst. Een MDO dat phalloplastiek presenteert als logisch eindpunt in plaats van als één van meerdere opties, voldoet niet aan informed-consent-standaarden.

Veelgestelde vragen

Meerdere hoofdoperaties plus correctieve ingrepen, verspreid over jaren. Levenslange opvolging is vereist.

RFFF (onderarm) geeft meer sensatie en kleinere fallus, maar opvallend donorlitteken. ALT (dij) verbergt het litteken beter maar geeft minder sensatie en grotere fallus.

Niet biologisch via de neofallus. Bij intact-gehouden ovaria is bij IVF zwangerschap nog mogelijk; bij hysterectomie en ovariëctomie definitief niet.

Lees verder