Mastectomie: chirurgische complicaties

Borstamputatie bij transitie is technisch een ingrijpende ingreep met de gebruikelijke chirurgische risico's. De gerapporteerde complicatiepercentages variëren sterk tussen klinieken.

Heroperaties zijn niet zeldzaam

10-25% van de patiënten ondergaat een tweede operatie voor correctie van littekens, hondenoren, tepelpositie of asymmetrie.

Bekende complicatiecijfers

Hematoom: 3-10% (Tomita 2022, multicenter review).
Seroom: 5-15%.
Infectie: 2-5%.
Tepelnecrose (gedeeltelijk of volledig): 1-5% bij vrije tepelgreffe.
Wonddehiscentie: enkele procenten.
Diepe veneuze trombose: zeldzaam maar gemeld bij verlengde immobilisatie.

Factoren die het risico verhogen

Roken: tot 3x meer wond- en necroseproblemen.
BMI boven 30: meer infectie en wondgenezingsproblemen.
Diabetes mellitus.
Voortzetting testosteron rond operatie: invloed op stollingsneiging — overleg met chirurg en endocrinoloog.

Esthetische resultaten

Asymmetrie, intrekking van de borstwand, te hoge of te lage tepelpositie en geprononceerde littekens komen alle voor. Esthetische heroperatie is doorgaans niet vergoed.

Wat te vragen vooraf

Hoe vaak deze chirurg deze ingreep doet per jaar.
Eigen complicatiecijfers en heroperatiepercentage.
Vergoeding voor heroperaties of esthetische correcties.
Protocol bij rookgeschiedenis: minimaal 6 weken stoppen voor operatie.

Wat volledige informed consent vraagt

De Endocrine Society-richtlijn (2017) en de Nederlandse Kwaliteitsstandaard schrijven voor dat het preoperatieve gesprek expliciet behandelt: cumulatieve complicatiekans (20–40% over korte termijn), heroperatie-frequentie (10–25%), verloren tepelsensatie als waarschijnlijke uitkomst bij grote borst, en kosten van eventuele esthetische correctie (vaak niet vergoed). Levine (2022) wijst erop dat informed-consent-routes vaak inkorten tot een handtekening op een formulier zonder dat de patiënt daadwerkelijk de complicatiestatistieken heeft gezien. Vraag schriftelijk om de eigen series van de chirurg, niet alleen literatuurgemiddelden — de spreiding tussen klinieken is groot.

Kritiek op minimalisering in voorlichting

Veel klinieken presenteren mastectomie als "vrijwel zonder risico's" met verwijzing naar het cijfer van Bustos 2021. Cohortstudies bij jongere patiënten (Tomita 2022, Olson-Kennedy 2018) tonen aanzienlijk hogere complicatiepercentages dan bij de oudere volwassen cohorten waar dat cijfer uit komt. De Cass Review (2024) en SBU (2022) benadrukken dat voorlichting moet aansluiten op de leeftijdsgroep van de patiënt en niet op selecte historische series met lange diagnostische voorbeleid. Een kliniek die geen leeftijds-specifieke complicatiecijfers kan tonen, voldoet niet aan het criterium van informed consent.

Veelgestelde vragen

10–25% afhankelijk van techniek en chirurg-ervaring. Hoofdredenen: hondenoren, asymmetrie, littekenproblemen.

Medische complicaties (infectie, necrose) worden vergoed via zorgverzekering. Esthetische correcties vaak niet.

Ja, minimaal zes weken pre- en post-operatief. Roken verhoogt necroserisico met factor 2–3.