transgids

— Editie 2026 —

I. Gids II. Klinieken III. Behandelingen IV. Risico's V. Bronnen

Mastectomie: gevoel en tepelverlies

Bij een 'top-surgery' wordt borstweefsel verwijderd; de huid- en tepelzenuwen worden grotendeels doorgesneden. Volledig herstel van sensatie is uitzonderlijk.

Onomkeerbaar
Mastectomie is per definitie irreversibel. Borstweefsel groeit niet terug; tepelgevoel komt na zenuwdoorsnijding zelden volledig terug.

Wat de cijfers laten zien

  • Double-incision met vrije tepelgreffe (meest gebruikt bij grotere borsten): tepelgevoel verloren bij ruim 80%.
  • Periareolaire techniek (kleine borsten): meer kans op behoud sensatie, maar minder volumecontrole.
  • Erogene sensatie tepel: zelden volledig hersteld na 2 jaar.
  • Doof gevoel borstwand: zeer algemeen, vaak permanent.

Tepelnecrose

Bij vrije tepelgreffe ligt het necroserisico op enkele procenten. Roken, diabetes en grote borstomvang verhogen de kans. Resultaat varieert van pigmentverlies tot volledig verlies van de tepel.

Littekenproblemen

  • Hypertrofische littekens of keloïd, vooral bij donker pigment.
  • Hondenoorvorming (zijwaartse plooien) — vaak aanvullende correctie nodig.
  • Asymmetrie of inkraters.

Wat dit betekent voor de keuze

Voorlichting moet expliciet ingaan op verlies van erogene tepelsensatie, blijvende doofheid en mogelijke necrose. Een second opinion bij twijfel is verstandig — de operatie is niet terug te draaien.

Sensatieverlies en seksualiteit

Tepelsensatie speelt voor veel mensen een belangrijke rol in seksuele opwinding. Bij double incision met free nipple graft verliest 80–95% van de patiënten erogene sensatie permanent (Wolter 2015, Berry 2022). Algemene doofheid van de borstwand is regel; tactiele sensatie keert deels terug binnen 12–24 maanden, erogene sensatie zelden. Voor wie seksuele beleving via de borst een belangrijk element is, is dit een onomkeerbaar verlies dat preoperatief expliciet besproken moet zijn (Endocrine Society 2017, Cass 2024). Vraag voorafgaand aan de operatie schriftelijk welk percentage van de chirurg's patiënten erogene sensatie behoudt en welke techniek-aanpassingen dat percentage beïnvloeden.

Wat informed consent hier vereist

Levine (2022) wijst erop dat informed consent voor onomkeerbare ingrepen "specifiek" moet zijn — niet "borstvolume wordt verminderd" maar "tepelsensatie verdwijnt in 80% blijvend; tepelnecrose 1–5%; herstel van zenuwfunctie traag en partieel". De Cass Review (2024) noemt het ontbreken van langetermijn-uitkomstdata bij jongere patiënten expliciet als zorg: bij adolescenten en jongvolwassenen is nauwelijks bekend hoe sensatie-verlies tien tot vijftien jaar later wordt geëvalueerd. Informed consent dat alleen technieken en herstelperiode bespreekt zonder deze concrete sensatie-cijfers en zonder de leeftijds-specifieke onzekerheid, voldoet niet aan de norm.

Veelgestelde vragen

Gedeeltelijk tactiel: ja, na 12–24 maanden. Erogeen: zelden. Definitief oordeel pas na twee jaar.

Periareolair en keyhole bij kleine borst. Bij grotere borst en double incision is sensatieverlies vrijwel altijd permanent.

Volume-reconstructie met implantaat of vrij weefsel kan; oorspronkelijke borstweefsel en tepelsensatie komen niet terug.

Lees verder